نمایشگر شما برای نمایش سایت نغمه ماندگار مناسب نیست، لطفا از نمایشگر بزرگتری استفاده کنید

مقاله

مقاله
انجمن نغمه ماندگار

صوت شناسی

 

صدا (صوت) پدیده ای است که از ارتعاش یک جسم تولید می شود و به صورت موج انتشار می یابد و در صورتی که فرکانس این موج در بازه معینی باشد به وسیله گوش انسان قابل درک است.

 امواج را به طور کلی می توان در دو دسته طبقه بندی کرد:

1)            موج های الکترومغناطیسی

این امواج می توانند در محیط مادی و غیر مادی (خلاء) منتشر شوند. امواج نوری، رادیوای و ماهواره ای در این دسته قرار می گیرند.

2)      موج های مکانیکی

این امواج انتشار به محیط مادی مانند آب یا هوا و به طور کلی تر مایعات، گازها و جامدات نیاز دارند. صدا موجی مکانیکی است؛ یعنی در خلاء منتشر نمی شود و نیازمند محیط مادی است.

 

موج صوتی منتشر شده را به وسیله 4 مؤلفه زیر می توان بررسی نمود.

1)      بسامد یا فرکانس

تعداد نوسان های یک نوسانگر در یک ثانیه را بسامد گویند. بسامد یا واحد هرتز (HZ) یا دور بر ثانیه (C.P.S) قابل اندازه گیری است. امواج صوتی در صورتی که فرکانس 16 هرتز تا 20 هزار هرتز داشته باشند به وسیله گوش انسان قابل شنیدن هستند که این بازه با توجه به قدرت شنوایی افراد مختلف، متفاوت است. امواج با بسامد کمتر از 16 هرتز فروصوت و بیش از 20 هزار هرتز فراصوت گفته می شود.

هر قدر صدا شنیده شده توسط گوش انسان زیرتر باشد، بسامد آن بیشتر و به هر مقدار که صدا بم تر شنیده شود، بسامد آن کمتر خواهد بود.

 

2)      طول موج

مقدار مسافتی است که یک نوسان کامل طی می کند، طول موج گفته می شود. واحد طول موج متر می باشد. هرچه طول موج کوتاه تر باشد. صدا زیرتر شنیده می شود و هرچه طول موج بلندتر باشد صدای حاصل بم تر است.

 

صوت شناسی

 

 

3)      دامنه موج

مقدار جابجایی نوسانگر از نقطه تعادل خود را دامنه می گویند. هرقدر دامنه موج بیشتر باشد صدای شنیده شده قوی تر و هرقدر دامنه کمتر باشد، صدای حاصل ضعیف تر است و به گوش انسان آهسته تر شنیده می شود.

صوت شناسی

 

 

4)      شیوش موج

دو صوت برابر از نظر طول موج و دامنه که توسط دو ساز مختلف تولید شوند، شیوش متفاوتی خواهند داشت و در واقع شکل منحنی متفاوتی دارند.

امواج صوتی به طور کلی یا موسیقایی هستند و یا غیر موسیقایی. اگر صدا دارای زیر و بمی معین و ارتعاشات منظم باشد، موسیقایی است و اگر موج صدا زیر و بمی معین نداشته باشد و ارتعاشات آن نامنظم باشد به اصطلاح غیر موسیقایی نامیده می شود. صداهایی مثل صدای حاصل از شکستن شیشه یا صدای حاصل از یک انفجار، اصوات غیر موسیقایی هستند.

 

صوت شناسی

v      شکل موج صدای حاصل از پیانو

 

صوت شناسی

v      شکل موج صدای حاصل از ویُلن

 

§   مشخصه های صداهای موسیقایی

1)       نواک

ویژگی زیر و بمی صدا موسیقایی را با این عنوان می شناسیم، در واقع نواک همان تأثیر بسامد است. واضح است که این ویژگی زمان مقایسه دو صوت موسیقایی با هم معنا پیدا می کند؛ یعنی در بازه شنوایی ما یک صوت بم تر و دیگری زیرتر شنیده می شود.

 

2)      دیرند

مدت زمان کشش هر صدا را دیرند آن صدا گویند. در موسیقی علامت هایی تعریف شده اند با نام های گرد، سفید، سیاه، چنگ و ...  که به وسیله این علامت ها و تعاریف مربوطه کشش هر صوت معین گردد.

 

3)      شدت

ویژگی ضعیف یا قوی بودن و یا همان آهسته و بلند بودن صدا را با این عنوان می شناسیم و همان گونه که بیان شد این ویژگی با دامنه موج ارتباط مسنتقیم دارد. در موسیقی برای بیا ن چگونگی شدت اجرا، علامت ها و نشانه هایی تعریف شده است.

 

4)      طنین یا رنگ صدا

وجه تمایز صدای دو ساز از یکدیگر یا صدای انسان ها از هم رنگ صدا یا همان طنین است.

 

 

 

منابع:

منصوری، پرویز، تئوری بنیادی موسیقی (چاپ بیست و ششم)، تهران، انتشارات کارنامه

جعفری نژاد، کیوان، حزین، سروین، مبانی موسیقی (چاپ اول)، تهران، انتشارات کارنامه       

عضویت در خبرنامه